Mainit na tinanggap ng mga human rights advocates at mga lider ng civil society sa Mindanao ang pagtatatag ng isang independyenteng “truth commission” na may tungkuling bumuo ng kapani-paniwalang pampublikong ulat ukol sa mga nangyaring extrajudicial killings (EJK) sa ilalim ng “war on drugs” ng administrasyon ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.
Inilunsad ng mga civil society groups ang naturang komisyon nitong Miyerkules, kasabay ng paghahanda sa nalalapit na ika-10 anibersaryo ng pag-upo sa kapangyarihan ni Duterte noong 2016.
Sa ilalim ng kanyang termino, naitala ng mga grupo ang pambansang replikasyon ng mga pagpatay sa mga pinaghihinalaang kriminal na unang ipinatupad sa Davao City, kung saan tinatayang umabot sa mahigit 20,000 katao ang naging biktima ng EJK.
Ayon sa komisyon, bagaman may mga karahasan na bago pa ang taong 2016, ang tindi at lawak ng mga sadyang pagpatay sa mga nakaraang taon ang nag-iwan sa libu-libong pamilya na patuloy na humihingi ng katotohanan at kabayaran (reparations).
Nagpahayag ng buong suporta si Iglesia Filipina Independiente Bishop Felixberto Calang, convenor ng Initiatives for Peace in Mindanao (InPeace).
Hinimok niya ang komisyon na isama rin sa imbestigasyon ang mga aktibista at miyembro ng mga maralitang sektor na nadamay sa giyera kontra droga.
BASAHIN: DIGONG MANANATILI SA KULUNGAN NG ICC NG ISA PANG TAON
“Malugod nating tinatanggap ang anumang komisyon na nagbibigay ng pagkakataon sa mga biktima na isalaysay ang kanilang kuwento at ipanawagan ang katarungan. Hinihiling natin ang pananagutan ng pamahalaan sa mga EJK—hindi lamang sa ‘drug war,’ kundi maging laban sa mga kritiko na nagpapatuloy hanggang sa kasalukuyang administrasyong Marcos,” pahayag ni Calang.
Para naman kay Charlito Manlupig, chairman ng Kusog Mindanao, ang mekanismong ito ay isang kritikal na hakbang para sa mga naapektuhan ng karahasan. Aniya, ang komisyong pinamumunuan ng mga iginagalang na lider mula sa sektor ng relihiyon, mga propesyunal, at civil society ay nagbibigay ng “sinag ng pag-asa” para sa pananagutan at katarungan.
Sumang-ayon din dito ang Amnesty International Philippines (AI-Ph). Ayon kay Ritz Lee Santos III, Section Director ng AI-Ph, nagtitiwala sila sa integridad at kadalubhasaan ng mga taong bumubuo sa komisyon na may mahabang karanasan sa karangalang pantao, forensic investigation, at psychosocial support.
Gayunpaman, nagpaalala si Santos na dapat ding matuto ang mga Pilipino sa mga nakaraang truth commissions sa bansa na nabigong magdala ng tunay na reporma o hustisya.
“Ang paghahanap ng katotohanan ay hindi dapat nagtatapos sa dokumentasyon lamang. Ang katotohanan ay dapat humantong sa pananagutan, at ang pananagutan ay dapat magbunga ng katarungan,” ani Santos.
Sentro sa gagawing hakbang ng komisyon ang pagsasagawa ng public truth hearings na nakatutok sa mga nakaligtas o survivors.
Depende sa banta sa kanilang seguridad, ang mga pagdinig ay maaaring gawing bukas sa publiko, sarado, o itago ang pagkakakilanlan ng mga biktima at saksi.
Ang mga makakalap na dokumento at ebidensya mula sa mga pagdinig na ito ay ihahanda ng komisyon upang isumite at irefer sa mga kaukulang ahensya ng gobyerno tulad ng Commission on Human Rights (CHR), National Police Commission (Napolcom), Department of Justice (DOJ), at National Bureau of Investigation (NBI) para sa pagsasampa ng mga legal na aksyon.
About the Author
