Ang Maynila ay isinilang sa tubig — sa mga ilog, estero, at daluyan na nagsilbing ugat ng kalakalan, kabuhayan, at proteksiyon laban sa baha. Ngunit sa paglipas ng panahon, ang mga ugat na ito ay unti-unting tinakpan, tinambakan, at kinalimutan, kapalit ng sementadong kalsada, gusali, at komersiyo.
Sa datos ng Department of Environment and Natural Resources, may humigit-kumulang 237 esteros sa Metro Manila noon, ngunit marami sa mga ito ang tuluyan nang naglaho o naging mabahong kanal na lamang. Sa mga lumang mapa, makikita ang makakapal na lambat ng mga daluyan ng tubig mula Tondo hanggang Ermita—mga lagusan na ngayo’y napalitan ng subdivisions, riles, malls, at reclamation projects.
Hindi lamang ito simpleng pagbabago ng tanawin. Ang pagkawala ng ating mga daluyan ng tubig ay direktang nag-aambag sa matinding pagbaha. Ayon sa kasaysayan, ang Intramuros, Quiapo, Sampaloc, at Malate ay mga lugar na may malinaw na sistema ng estero na natural na sumisipsip at nagpapadaloy ng tubig-ulan. Ngayon, bawat malakas na buhos ng ulan ay nagbabadya ng sakuna.
Hindi rin maitatanggi na malaking bahagi ng problema ay bunga ng kapabayaan at kasakiman. Reclamation na walang malinaw na plano sa drainage, mga proyektong imprastraktura na isinantabi ang natural na daloy ng tubig, at patuloy na pagtatapon ng basura sa mga natitirang estero—lahat ng ito’y produkto ng maling prayoridad.
Hanggang kailan tayo magbubulag-bulagan? Hanggang kailan natin hahayaan na ang mga dating daluyan ng buhay ay maging libingan ng ating lungsod tuwing may bagyo? Ang bilyun-bilyong ginagastos sa flood control ay mauuwi lamang sa wala kung patuloy nating winawasak ang mismong natural na sistema na kayang magligtas sa atin.
Kung nais nating makita ang Maynila na handa sa kinabukasan, kailangang ibalik sa sentro ng urban planning ang ating mga ilog at estero. Hindi ito luho—ito ay usapin ng kaligtasan, kasaysayan, at dignidad ng ating lungsod.
Sa huli, ang tanong: Kung binuo ng tubig ang Maynila, bakit natin hinahayaan na siya ring magbaon dito?
About the Author
