Sa Likod ng Tanghalang Bayan: Ang Lalaking Nagbigay ng Tanghalan sa Buong Pilipinas -

PITAK FILIPINO
Ni Socrates L. Pimentel

KUNG nakatayo ka na sa harap ng Metropolitan Theater (MET, itinatag 1931) sa Lungsod Maynila na sa harap ng makukulay nitong salamin, ng mga inukit na bulaklak, ng mga estatwang tila humihinga pa. Maaaring napatanong ka na: Sino ang nagtayo nito? Sino ang nangarap nito?

Hindi siya artista. Hindi siya arkitekto. Hindi siya manunulat. Siya si TOMAS N. EARNSHAW (1867-1954). At kung wala siya, baka wala ang MET.

Noong unang bahagi ng 1900s ang Maynila ay naghahanap ng sariling tinig. May mga sinehan, may mga plasa, may mga teatro ng mga dayuhan – subalit walang isang tanghalan na masasabing atin. Walang tanghalan na para sa Pilipino at ng Pilipino. Doon pumasok si Earnshaw.

Bilang isang pinuno na may pusong makasining ay nakita niya ang kulang: Kailangan ng Pilipinas ng isang tahanan para sa sining. Hindi lang gusali. Hindi lang pader at bubong. Kundi isang lugar kung saan mabubuhay ang zarzuela, ang kundiman, ang sayaw, ang dula, ang opera – ang kaluluwa ng Pilipino. At ang pangarap na iyon ang naging binhi ng MET.

Bakit Siya ang “Father of the Metropolitan Theater”? Hindi dahil siya ang nagdrawing ng plano. Ang MET ay idinisenyo ng dakilang si Juan M. Arellano (1888-1960) – Art Deco, napakaganda, napaka-Pilipino. Subalit si Earnshaw ang ama dahil siya ang nagluwal, nagtulak, naniwala noong marami ang nagdududa, nagbigay-daan, nagbigay ng suporta, nagbigay ng pondo, at paninindigan upang maitayo ang isang tanghalan na noon ay itinuturing na napakalaking pangarap. Tulad ng isang ama ay hindi niya hinangad ang spotlight. Hinangad niya ang kinabukasan. Kaya hanggang ngayon ang pangalan niya ay nakaukit hindi lang sa kasaysayan, maging sa mismong pagkakakilanlan ng MET.

Mula nang buksan noong 1931 ang MET ay naging saksi sa napakaraming pangyayari. Kabilang ang mga palakpakan ng mga zarzuela na nagpaluha sa buong Maynila at mga kundiman na nagpatibok ng puso ng mga magkasintahan. Naging saksi rin ito sa digmaan, sa pagkasira, sa paglimot, at sa muling pagkabuhay. Nasira ito noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig: naluma, napabayaan, halos mawala. Subalit tulad ng pangarap ni Earnshaw, hindi ito namatay. Dahil ang ama ng pamana ay hindi nasusukat sa bato at semento. Nasusukat ito sa kung ilang henerasyon ang nabuhay dahil dito.

Ngayon ang MET ay muling nagbubukas. Muling tumutunog, nagbibigay-buhay sa mga pagtatanghal, kuwento, at likhang sining ng mga Pilipino. Kapag pumasok sa MET, hindi ka lang papasok sa isang lumang gusali. Bagkus ay papasok sa isang pangarap na 100 taon nang buhay. Maririnig mo pa rin ang tinig ni Earnshaw sa bawat pagtatanghal: “Bigyan natin ang Pilipino ng tanghalang karapat-dapat sa kanila.” Marahil ito ang dahilan kung bakit siya kinikilala bilang “Father of the Metropolitan Theater”.

Hindi dahil siya ang pinakamatanda. Kundi dahil siya ang unang naniwala. Kaya sa susunod na mapadaan sa Lawton, sa harap ng MET – huminto sandali, tumingala, at alalahanin:

Sa likod ng bawat palakpakan ay may isang lalaking nangarap na marinig iyon. Siya si Tomas N. Earnshaw. Ang Ama ng MET. Ang Ama ng Tanghalan ng Pilipino.