Hindi na lamang simpleng bangayan sa pulitika ang kinakaharap ngayon ni Bise Presidente Sara Duterte. Sa paggulong ng impeachment hearings sa Kamara, lumalabas ang mga numerong hindi lamang nakagulantang, kundi tila sumasampal sa prinsipyo ng transparency na inaasahan sa ikalawang pinakamataas na opisyal ng bansa.
Ang sentro ng usapin ay ang P6.7 bilyon na halaga ng mga kahina-hinalang bank transactions.
Mahirap lunukin ang depensang “maayos na naideklara ang lahat” kung itatabi ito sa mga rekord ng Anti-Money Laundering Council (AMLC).
Paano maipaliliwanag ang bilyun-bilyong pisong pumapasok at lumalabas sa mga account kung ang idineklara mong net worth ay nasa P88 milyon lamang, at ang cash on hand ay nakatala bilang “zero” sa loob ng limang taon? Dito pumapasok ang lohika ng batas—ang malaking disparidad ay lumilikha ng mabigat na hinala ng unexplained wealth.
Hindi lamang ito usapin ng pagkakamali sa pag-compute. Ayon sa ating Konstitusyon at sa Anti-Graft and Corrupt Practices Act, ang SALN ay dapat “totoo at detalyado.” Kung may bilyun-bilyong transaksyon na hindi tumutugma sa iyong deklarasyon, hindi lang ito pagkukulang sa papel; ito ay posibleng paglabag sa tiwala ng taumbayan.
Dagdag pa rito ang isyu ng confidential funds. Ang pag-flag ng COA sa P375 milyong gastos noong 2023 ay patunay na may mga butas sa paghawak ng pondo sa OVP. Ang paglilipat ng cash advances sa mga opisyal na hindi dapat humahawak nito ay hindi lamang “technical error”—ito ay pagbabalewala sa mga safeguard na inilagay para protektahan ang buwis ng mamamayan.
Ang impeachment ay isang mekanismo para panagutin ang mga makapangyarihan. Sa puntong ito, hindi sapat ang mga maikling pahayag o pag-iwas sa mga tanong. Karapatan ng publiko na malaman kung ang bilyun-bilyong pisong binabanggit ay galing sa lehitimong paraan o kung ang kaban ng bayan ay ginawang personal na alkansya.
Sa huli, ang katapatan sa SALN ay sumasalamin sa katapatan sa pagsisilbi. Kung ang isang opisyal ay hindi kayang maging transparent sa sarili niyang yaman, paano tayo magtitiwala na magiging transparent siya sa pagpapatakbo ng bansa? Ang mga ebidensyang inilatag sa Kamara ay hindi lamang hamon sa legal na kapasidad ni VP Sara, kundi hamon sa kanyang moral na integridad bilang lider.
About the Author
